jälkikirjoitus | post scriptum

Gdyby powiedzieć, że pierwsza część publikacji autorstwa Bogusława Drewniaka Teatr i film Trzeciej Rzeszy w systemie hitlerowskiej propagandy ( Organizacja życia teatralnego ) jest bardzo faktograficzna, to tak, jakby nie powiedzieć nic. W największym skrócie i uproszczeniu to świetne zestawienie w ramach who is who , od "wybitnych", "wspaniałych" oraz "niezwykle uzdolnionych" po tej części może zakręcić się w głowie. W zasadzie już potężny aneks z 34 tabelami i dwoma zestawieniami oraz takiż sam skorowidz osób (doliczając kilkustronicową bibliografię selektywną -- łącznie 121 stron) powinny dać do myślenia. Polityka repertuarowa teatrów dramatycznych -- podobnie. W książce zdecydowana większość nazw utworów (sztuk dramatycznych, utworów muzycznych), jak również pewna część zwrotów, podawana jest wyłącznie w oryginalnej formie -- bez tłumaczenia. Co ciekawe, autor (czy też może bardziej wydawca...?) w tym podejściu nie jest konsekwentny, także...

Przemoc i dzień powszedni w okupowanej Polsce pod redakcją naukową dr hab. Tomasza Chincińskiego to cykl tekstów naukowych polskich i zagranicznych historyków, których oś stanowi szeroko pojęte zagadnienie przemocy. Publikacja stanowi pokłosie konferencji naukowej o tytule tożsamym z publikacją, zorganizowanej -- co istotne -- przez Muzeum II Wojny Światowej i Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie w dniach 19-22 listopada 2009 r (przyczynkiem była 70. rocznica wybuchu drugiej wojny światowej w Europie). To taki prztyczek w stronę tych, którzy potrafią mówić jedynie o niemieckim zakłamywaniu historii. Publikacja podzielona jest na 5 części. Pierwsze dwie dotyczą niemieckich oraz sowieckich struktur i obliczy przemocy -- z miast na warsztat wzięte są Poznań ( Urzędnicy władzy czy świata? Polityka personalna Arthura Greisera w Poznaniu autorstwa Petera Kleina), Gdynia ( Wybrane aspekty nazistowskiej polityki ludnościowej w okupowanej Gdyni w latach 1939-1940 autorstwa...

O tej publikacji nie da się w dwóch słowach. To jedna z tych książek, o których trudno coś syntetycznego napisać, ale nie ze względu na jej znikomą wartość -- a wręcz odwrotnie. Kulturowe wymiary ludobójstwa to taki sztambuch pojęciowy -- zestaw rozważań z obszaru filozofii, historii, literatury czy sztuk wizualnych, które koncentrują się wokół zbrodni ludobójstwa, ukazując to zagadnienie z różnych perspektyw. Jej zawartość stanowią teksty dotyczące m.in. Holokaustu, ludobójstwa w Rwandzie z 1994 r. czy ludobójstwa Ormian (oraz innych mniejszości) z lat 1915-1917, na warsztat zaś wzięte są m.in. prace Jeana Hatzfelda ( Nagość życia: Opowieści z bagien Rwandy , Sezon maczet , Strategia antylop ), Jeffrey'a Eugenidesa ( Middlesex ) oraz Jonathan Littell ( Łaskawe , Suche i wilgotne ). W tle pojawiają się konteksty teorii banalności zła Hanny Arendt , eksperymentów Milgrama i Zimbardo , problematyka estetyzacji ludobójstwa (rozważania w kontekście zdjęć Nhem Ena ), mitolo...

Magdalena Grzebałkowska zaczyna od śmierci. W przypadku biografi Beksińskich była to śmierć Tomasza -- znanego (i cenionego) radiowca, tłumacza, syna jednego z najdroższych współczesnych malarzy, Zdzisława Beksińskiego . W przypadku biografii księdza Jana Twardowskiego również punktem wyjścia jest śmierć -- głównego bohatera. Śmierć, której zewnętrzna "otoczka" wydaje się paradoksem. Ze śmierci "Jana od biedronki" stworzony został makabryczny spektakl -- swoisty monodram księdza Twardowskiego. Ludzie pamiętają, że zdarzały się jednak szarpaniny w drzwiach między tymi, którzy chcieli wejść do księdza, i tymi, którzy go pilnowali. Ksiądz w takich momentach zamykał oczy. [s. 10] W pokoju zaczynało się robić duszno, ale nikt nie chciał wyjść. Doszło do utarczek. (...) Ksiądz odchodził długo, ludzi zaczynały boleć nogi. W ruch poszły krzesła i ławeczki z korytarza. Widownia usiadła w kilku rzędach. [s. 14] Nawet po śmierci nie dano mu spokoju. Wbrew je...

Winston Churchill powiedział, że historia jest pisana przez zwycięzców ( History is written by the victors ). Jeżeli zaś już wiemy, kto tę historię pisze, warto zaraz za tym dodać, jak to robi oraz -- co nie mniej ważne -- kogo ta historia dotyczy. Otóż -- moim zdaniem -- zwycięzcy piszą głównie o zwycięstwach (swoich) oraz klęskach (cudzych), ale co do zasady -- piszą o sobie oraz świecie najlepiej sobie znanym. Do tego świata, który z punktu widzenia "zwycięzców" (nie tylko tych wojennych , ale również tych życiowych ) warto byłoby opisać i uwiecznić, zwykle nie należały prostytutki, sieroty, przedstawiciele mniejszości etniczno-religijnych, ofiary kataklizmów na rubieżach Rzeczypospolitej. O nich wszystkich -- a w zasadzie o pamięć ich historii, która zawsze toczyła się gdzieś obok -- upomniała się prof. Urszula Glensk . Co do książki -- wszystko zaczęło się w styczniu, kiedy w Światopodglądzie u Agnieszki Lichnerowicz gościła prof. Glensk, autorka ...

Książki autorstwa Filipa Springera w zasadzie zacząłem czytać od końca. Przede mną nadal " Miedzianka. Historia znikania ", " Wanna z kolumnadą " czy " Zaczyn. O Zofii i Oskarze Hansenach ". Ot, w ramach prezentu świątecznego "13 pięter" wpadło mi w ręce jako pierwsze. W związku z moją triskaidekafilską przypadłością jakoś specjalnie nie żałuję. Zacznę od fragmentu podziękowań [ czyli znów od końca ], które F.Springer kieruje w stronę tych, którzy pomogli mu zgłębiać tajniki polityki mieszkaniowej w II i III RP: Pisząc o problemie mieszkaniowym w Polsce, dość łatwo wpaść w rewolucyjny szał. Oni wszyscy z gracją go we mnie gasili. Jestem im za to niezmiernie wdzięczny. [s. 269-270] Nie mam pojęcia, ile w tych słowach kurtuazji a ile prawdy. Wiem tylko, że czytając tę książkę co najmniej kilka razy ma się ochotę na założenie jakiejś guerillas i wejście z oddziałem do siedziby rządu. Szczerze mówiąc nie jest aż tak bardzo ważne, o ...